Nguồn gốc làng nghệ dệt lụa Hà Đông

11/12/2018

Làng lụa Hà Đông hay Làng lụa Vạn Phúc (nay thuộc phường Vạn Phúc, thuộc quận Hà Đông, cách trung tâm Hà Nội khoảng 10 km) là một làng nghề dệt lụa tơ tằm đẹp nổi tiếng có từ ngàn năm trước.

 Lụa Vạn Phúc có nhiều mẫu hoa văn và lâu đời bậc nhất Việt Nam với các sản phẩm khăn lụa, vải lụa vô cùng nổi tiếng.  Lụa Hà Đông từng được chọn may trang phục cho triều đình.

Cổng làng lụa Vạn Phúc

Theo thần tích, năm 865 bà Ả Lã Đê Nương được vua ban “ Quốc Vương Thiên Tử Nga Hoàng Đại Vương”. Bà đi tuần du các nơi, khi đến ấp Vạn Bảo (tức phường Vạn Phúc ngày nay) thấy nơi đây có thế đất” Rồng chầu hổ phục”, phong tục thuần hòa, bà đã ở lại ấp Vạn Bảo cho đến cuối đời. Bà dạy dân “Nam tắc sĩ nông- Nữ tắc chính trực”. Nghĩa là nam chăm lo việc học và làm ruộng, nữ lo tầm tang canh cửi. Bà cùng người giúp việc đã dạy nhân dân Vạn Bảo nghề Dệt lụa và trồng dâu nuôi tằm. Do công lao của bà đối với đất nước và địa phương nên được nhân dân tôn thờ là Thành Hoàng làng và là người khởi Tổ nghề Dệt lụa.

Đền thờ tổ nghề dệt lụa Vạn Phúc- Hà Đông
Tại Đình làng Vạn Phúc nơi thờ Bà còn lưu giữ 11 sắc phong của các triều vua ban tặng cho bà và đồ dùng dạy nghề của Bà.
Để tưởng nhớ công ơn nữ Thành Hoàng Làng, nhân dân Vạn Phúc đã lập Đền Phường Cửi thờ “Tiền sư” nghề Dệt.
Xuân Thu nhị kỳ hàng năm, nhân dân Vạn Phúc tổ chức tế lễ tại Đền Phường Cửi từ ngày mùng 6 đến ngày mùng 8 tháng Giêng. Tại đây, tổ chức hát chèo, các trò vui chơi như đấu vật, đấu roi suốt ba ngày. Cả làng kiêng từ húy “nước lã” để tỏ lòng biết ơn Thánh sư, Tiền sư nghề Dệt lụa.

hội làng vạn phúc
Đình Vạn Phúc nằm ở giữa làng Vạn Phúc, là nơi thờ Thành Hoàng làng. Ả Lã Đê Nương Ngài là người "Sinh vị dân – Tử vị Quốc". Ngài được phong "Thượng đẳng thần" và thần hiệu là "Đương cảnh Thành Hoàng – Quốc vương thiên tử - Nga Hoàng đại vương" Theo Lịch sử truyền lại. Khi đất nước gặp ngoại xâm, các triều Lý – Trần – Lê về đây xin Ngài hiển linh phù trợ. Thành Hoàng được các triều vua ban tặng 11 sắc phong, tôn Thành Hoàng làng Vạn Phúc có công "Hộ nước – Giúp dân". Vào thời Lê trung Hưng, khi đánh đuổi nhà Mạc chạy lên Cao Bằng, Vua Lê đóng đô ở Thăng Long (Khoảng những năm 1593) đã cấp tiền cho dân Vạn Phúc dựng đình để thờ Thành Hoàng làng. Rất có thể đó là vua Lê Kính Tông niên hiệu Hoằng Định (1601 - 1619). Như vậy có thể thấy Đình Vạn Phúc khả năng được dựng vào những năm đầu tiên của thế kỷ 17, chắc chắn không phải là Tranh tre nứa lá,vì đến thời hiện đại vẫn còn 1 chân tảng tròn đường kính khoảng ngoài 40 cm ở phía sau tường Hậu Cung, có thể chính là chân tảng cột quân của Đình.Dấu vết rõ nhất của kiến trúc đời Lê hiện nằm trong tòa Hậu cung đình với sàn thờ gác lửng, là đặc trưng kiến trúc đình làng giai đoạn Tk 17. Các cụ trong làng vẫn khẳng định Hậu cung có trước, sau mới dựng Phương Đình.Sau này nhiều khả năng do biến loạn thời cuộc hay hỏa hoạn, hoặc xuống cấp mà Phương đình được dựng mới trong thời gian vua Tự Đức (1878) trị vì.Hiện ở Phương đình có 1 dòng chữ ghi niên đại là Hoàng triều Tự Đức vạn vạn niên chi tam thập tuế thứ Đinh Sửu...nguyệt, cốc nhật... nghĩa là năm Tự đức thứ 30 - 1878 dựng.

Trải qua bao thăng trầm, các sản phẩm của làng nghề Vạn Phúc - Hà Đông như khăn lụa hà đông, khăn lụa tơ tằm, vải lụa luôn có chỗ đứng vững chãi trên thị trường và được nhiều người tiêu dùng trong và ngoài nước ưa thích . 

 


Tin liên quan

Từ khóa: dệt lụa vạn phúc, khăn lụa hà đông, làng nghề dệt lụa hà đông, khăn lụa tơ tằm

Viết bình luận